“MÓC SẮT MÓC VÀO MŨI” VUA MA-NA-SE THEO KINH THÁNH VÀ KHẢO CỔ HỌC.
- 5 phút trước
- 4 phút đọc
Vua Ma-na-se của Giu-đa trong Kinh thánh là một vị vua đa diện, hấp dẫn. Kinh thánh mô tả vua là kẻ ác độc đến mức “đưa con cái mình qua lửa, tại trong trũng con Hi-nôm; người xem bói, ếm chú, dùng pháp thuật, ham theo những kẻ cầu vong và thầy phù thủy: Người làm điều ác thái quá tại trước mặt Đức Giê-hô-va đặng chọc giận Ngài.” (2 Sử ký 33: 6). Truyền thống Do Thái còn cho rằng chính vua Ma-na-se là người đã cưa xẻ tiên tri Ê-sai và điều này cũng có thể đúng khi tham khảo trong sách Hê-bơ-rơ 11:32 về sự gương chịu khổ bởi đức tin của các tiên tri và bị “cưa xẻ” trong Hê-bơ-rơ 11: 37. Tuy nhiên, Ma-na-se cũng nổi tiếng về sự ăn năn, quay trở lại với Đức Chúa Trời và phục hồi sự thờ phượng của Ngài (II Sử-ký 33: 12-19).
Sự tồn tại của vua Ma-na-se đã được chứng minh bằng khảo cổ học. Vua Ma-na-se được đề cập trong các ghi chép của Assyria vào thế kỷ thứ bảy TCN. Theo các ghi chép của các vị vua Esarhaddon và Ashurbanipal của Assyria thì vua Ma-na-se đã bắt và được trở lại Israel đúng như Kinh Thánh ghi chép trong II Sử ký 33:10-12. (có hình ảnh của những ghi chép này bên dưới).
Câu Kinh Thánh ghi chép về sự kiện vua Ma-na-se bị bắt trong bảng Kinh Thánh truyền thống là “Vì cớ ấy, Đức Giê-hô-va khiến các quan tướng đạo binh của vua A-si-ri đến hãm đánh chúng; các quan ấy bắt ĐÓNG CÙM Ma-na-se, xiềng người lại, rồi dẫn về Ba-by-lôn.” II Sử Ký 33:11. Nhưng trong trong các bảng dịch mới tiếng Anh và đặc biệt là bản Hiệu Đính của Việt Nam đã dịch lại cách chuẩn sát phần “đóng cùm” là “dùng móc sắt móc vào mũi”. “Vì vậy, Đức Giê-hô-va khiến các tướng chỉ huy quân đội của vua A-si-ri đến đánh họ, bắt Ma-na-se rồi DÙNG MÓC SẮT MÓC VÀO MŨI và lấy xích đồng trói lại giải về Ba-by-lôn.” II Sử Ký 33:11 VIE2010
Cho đến nay, nhiều người cũng đã nghĩ đây chỉ là một quan điểm thuần túy Kinh Thánh, tuy nhiên những khảo sát mới nhất về khảo cổ học cũng chứng minh điều này là một tập quán của người Assyria thời cổ đại. Cuốn Bình luận Kinh thánh của Cambridge chép: “Các vị vua của Assyria thường đâm một cái móc vào lỗ mũi của những người bị bắt giữ và dẫn họ về. Điều này được minh họa trên nhiều bức phù điêu của người Assyria ở Bảo tàng Anh.”
Tại bảo tàng Bảo tàng Pergamon ở Berlin, Đức có một tấm bia chiến thắng thuộc về chính vua Esarhaddon (khoảng năm 670 bce ), mô tả hai vị vua bị chinh phục, và bị bắt giữ bởi bằng một sợi dây được móc qua môi của nạn nhân. Các nhà khảo cổ đã xác định người được khắc họa trên Bia đá Esarhaddon, quỳ ở giữa chính hoàng tử Cushite Ai Cập Ushankhuru hoặc Pharaoh Taharqa cũng chính là người bị bắt vào khoảng thời gian này trong Kinh thánh. Người bên phải chắc chắn là người ăn mặc theo phong cách “Á Đông” (một thuật ngữ bao gồm cả dân Y-sơ-ra-ên) và ngoại hình của anh ta gần giống với hình dáng của Vua Y-sơ-ra-ên như được mô tả trên Tượng đài đen của người Assyria . Râu và tóc của anh ấy cũng khớp của một bức tượng hoàng gia được tìm thấy tại một địa điểm thời kỳ Đền thờ Đầu tiên ở phía bắc của Israel, Abel Beth Maacah.
Vậy đây có phải là Ma-na-se không? Tấm bia đá này có niên đại vào đúng thời kỳ của vua Ma-na-se và các nhà khảo cổ đã chứng minh được đây chính là hình ảnh của vị vua được miêu tả của Kinh Thánh. Chúng ta thậm chí còn thấy rằng các vị vua trong bức phù điêu là người đã bị “xiềng xích”, như được đề cập trong Kinh thánh.
Kinh Thánh cho thấy tiên tri A-mốt trong thời vua Ô-xia đã có lời tiên tri về việc này trong sách A-mốt 4:2 “Chúa Giê-hô-va đã dùng sự thánh khiết Ngài mà thề rằng: Nầy, những ngày sẽ đến trên các ngươi, người ta sẽ DÙNG MÓC BẮT LẤY các ngươi, dân sót lại của các ngươi sẽ bị bắt lấy bởi những lưỡi câu.”
Sự phản nghịch của Y-sơ-ra-ên đôi khi được ví sánh như “con bò bất trị” “Vì Y-sơ-ra-ên đã bạn nghịch như con bò cái tơ bất trị,” (Ô-sê 4:16 ). Tất nhiên, những con bò bướng bỉnh sẽ bị dẫn dắt bằng một cái móc, hoặc chiếc vòng tương tự, qua mũi.
Kinh thánh mô tả chính Đức Chúa Trời sử dụng sự tàn bạo của người A-si-ri để thực hiện mục đích của Ngài trong việc sửa chữa sự nổi loạn: “Hỡi A-si-ri, là cái roi của sự thạnh nộ ta! Cái gậy cầm trong tay nó là sự tức giận của ta vậy!” (Ê-sai 10: 5,).
Như vậy, theo một cách nào đó, II Sử ký 33:11 là một bài học về sự cứng cỏi chọc giận Đức Chúa Trời. Ai đó cũng có thể sẽ phải bị “móc vào mũi” để dẫn trở lại nếu họ đi sai đường.
Mục vụ Do Thái.
Bình luận