CÁC ĐỊA ĐIỂM KHẢO CỔ LIÊN HỆ ĐẾN SÁCH GIÔ-NA

Trong tường thuật Kinh Thánh, Đức Chúa Trời phán dạy Giô-na hãy đến thành Nineveh để kêu gọi dân thành ăn năn. Đây không phải là một nhiệm vụ dễ dàng, bởi Nineveh là kinh đô quan trọng của đế quốc A-si-ri – một đế quốc nổi tiếng tàn bạo trong lịch sử Cận Đông cổ đại.

Các tài liệu lịch sử và khảo cổ cho biết người A-si-ri (Assyrians) có chiến thuật chiến tranh vô cùng khốc liệt. Những phù điêu tìm thấy tại cung điện vua Sanherib và các vị vua A-si-ri khác mô tả cảnh tra tấn tù binh, chặt tay chân kẻ thù và diễu hành họ để gieo rắc sự khiếp sợ. Chính vì vậy, về phương diện con người, Giô-na có lý do để e ngại. Tuy nhiên, thay vì vâng lời, ông đã chọn cách trốn chạy khỏi sự kêu gọi của Đức Chúa Trời.

Giô-na xuống tàu tại Jaffa (Gia-phô), một hải cảng cổ nằm trên bờ Địa Trung Hải, thuộc Israel ngày nay. Ông lên tàu đi Ta-rê-si, hy vọng trốn khỏi sứ mạng. Nhưng một cơn bão lớn nổi lên giữa biển. Thủy thủ đoàn, sau khi bắt thăm, biết rằng tai họa đến vì Giô-na, nên họ ném ông xuống biển. Kinh Thánh chép rằng Đức Chúa Trời sắm sẵn một “con cá lớn” nuốt Giô-na. Một số bản dịch diễn đạt là “cá voi,” nhưng nguyên ngữ Hê-bơ-rơ chỉ đơn giản là “sinh vật biển lớn.” Sau ba ngày ba đêm trong bụng cá, Giô-na ăn năn cầu nguyện, và Đức Chúa Trời khiến con cá nhả ông lên bờ.

Lần này, Giô-na vâng lời đi đến Nineveh và rao giảng: “Còn bốn mươi ngày nữa, Nineveh sẽ bị lật đổ.” Điều kỳ diệu là từ vua cho đến dân thường đều ăn năn, kiêng ăn, mặc bao gai và cầu xin Đức Chúa Trời tha thứ. Tuy nhiên, Giô-na lại không vui mừng. Ông cảm thấy dân thành ấy không xứng đáng với ân điển và lòng thương xót của Đức Chúa Trời – qua đó bày tỏ sự giằng co nội tâm giữa công lý và lòng thương xót.

Bằng chứng địa lý và lịch sử

Hải cảng Gia-phô (Jaffa) ngày nay vẫn còn tồn tại và được nhiều học giả tin là chính địa điểm được nhắc đến trong sách Giô-na. Thành Nineveh cổ đại hiện nằm gần thành phố Mosul, Iraq. Những tường thành còn lại, các gò khảo cổ như Kuyunjik và Nebi Yunus, đã xác nhận sự tồn tại và tầm vóc to lớn của thành này.

Kinh Thánh cho biết Nineveh “lớn đến nỗi đi mất ba ngày đường” (Giô-na 3:3). Cụm từ này có thể hiểu là chu vi hoặc thời gian cần thiết để rao giảng khắp thành. Các sử gia thế tục cổ đại cũng đưa ra những con số đáng chú ý. Sử gia Hy Lạp Diodorus Siculus ghi nhận chu vi thành Nineveh khoảng 55 dặm (89 km). Trong khi đó, Strabo cho rằng Nineveh còn lớn hơn cả Babylon – thành có chu vi khoảng 44 dặm (71 km).

Các cuộc khai quật cho thấy khu vực trung tâm thành rộng khoảng 2.000 mẫu Anh (acres), chưa kể các vùng ngoại ô và đất nông nghiệp bao quanh. Những dữ liệu này cho thấy mô tả trong Kinh Thánh về quy mô Nineveh hoàn toàn phù hợp với hiểu biết khảo cổ và lịch sử.

Vị trí phía đông và chi tiết Kinh Thánh

Sách Giô-na 4:5 cho biết sau khi rao giảng, Giô-na “ra khỏi thành và ngồi phía đông thành.” Điều này cũng phù hợp với địa lý thực tế. Nineveh nằm bên bờ đông sông Tigris, và phía đông thành có các đồi cao. Từ đó, một người có thể quan sát toàn cảnh thành phố – đúng như mô tả Kinh Thánh.

Ý nghĩa thuộc linh

Câu chuyện Giô-na không chỉ là một ký thuật lịch sử, mà còn bày tỏ tấm lòng của Đức Chúa Trời đối với muôn dân. Ngài không chỉ là Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, mà còn quan tâm đến cả một thành phố ngoại bang đầy tội lỗi. Sự ăn năn của Nineveh cho thấy không có dân tộc nào nằm ngoài ân điển nếu họ khiêm nhường quay về với Ngài.

Các địa điểm khảo cổ như Gia-phô và Nineveh ngày nay đứng như những nhân chứng thầm lặng, nhắc chúng ta rằng câu chuyện Giô-na gắn liền với những địa danh có thật trong lịch sử. Từ bến cảng cổ bên bờ Địa Trung Hải đến những bức tường đổ nát bên sông Tigris, tất cả đều phản chiếu một sứ điệp vượt thời gian: Đức Chúa Trời vừa công bình, vừa giàu lòng thương xót; và Ngài vẫn kêu gọi con người ăn năn để nhận lấy sự sống.

Mục vụ Do Thái

#mucvudothai

#hoithanhloisusongvietnam

#nghiencuukinhthanh