NGÀY NAY TRONG LỊCH SỬ DO THÁI – NGÀY 12 THÁM TỬ ĐI DO THÁM XỨ VÀ TRỞ VỀ

Ngày 8 tháng Av năm 1312 trước Chúa là ngày mà 12 thám tử trở về sau khi được cử đi do thám xứ

Những người do thám được Môi-se phái đi thị sát Đất Hứa 40 ngày trước đó đã trở về trại của dân Israel trong sa mạc, mang theo một chùm nho khổng lồ và các loại trái cây tươi tốt khác. Nhưng ngay cả khi ca ngợi sự màu mỡ của vùng đất, họ vẫn làm cho dân chúng khiếp sợ bằng những câu chuyện về những chiến binh khổng lồ hùng mạnh sinh sống ở đó và khẳng định rằng vùng đất này không thể bị chinh phục.

Mười hai thám tử và bài học về đức tin (Dân Số Ký 13–14)

Biến cố mười hai thám tử (tiếng Hê-bơ-rơ: Meraglim, nghĩa là "những người do thám") được ghi lại trong Dân Số Ký chương 13–14, là một trong những sự kiện quan trọng và bi thảm nhất trong lịch sử dân Y-sơ-ra-ên. Chính sự kiện này đã khiến cả một thế hệ phải lang thang trong đồng vắng suốt bốn mươi năm và không được bước vào Đất Hứa. Đây không chỉ là câu chuyện về sự thất bại của mười người thám tử, mà còn là bài học sâu sắc về đức tin, sự vâng lời và cách con người nhìn nhận hoàn cảnh trước lời hứa của Đức Chúa Trời.

Chuẩn bị tiến vào Đất Hứa

Đã hơn một năm kể từ khi dân Y-sơ-ra-ên được Đức Chúa Trời giải cứu khỏi Ai Cập. Trong khoảng thời gian ấy, họ đã nhận Luật Pháp tại núi Si-nai, phạm tội thờ bò vàng nhưng được Chúa tha thứ, đồng thời dựng Đền Tạm để sự hiện diện của Đức Chúa Trời ngự giữa dân Ngài. Mọi sự dường như đã sẵn sàng để họ tiến vào xứ Ca-na-an, vùng đất mà Đức Chúa Trời đã hứa ban cho tổ phụ Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp.

Tuy nhiên, dân sự vẫn còn lo lắng. Họ đề nghị với Môi-se cho cử người đi do thám trước để tìm hiểu địa hình, sức mạnh quân sự và điều kiện của xứ. Đức Chúa Trời cho phép điều đó, dù đây không phải là kế hoạch ban đầu của Ngài. Mười hai người được chọn, mỗi người đại diện cho một chi phái của Y-sơ-ra-ên. Đây không phải là những người bình thường, nhưng là các trưởng tộc, những nhà lãnh đạo có uy tín và được xem là tinh hoa của dân tộc.

Trước khi lên đường, Môi-se đổi tên Hô-sê thành Giô-suê (Yehoshua), thêm vào đầu tên một chữ Yod – chữ cái đầu của danh Đức Giê-hô-va – mang ý nghĩa: "Đức Giê-hô-va sẽ cứu ngươi." Đây cũng là lời cầu nguyện của Môi-se để Giô-suê được gìn giữ khỏi ảnh hưởng của những người thám tử khác trong chuyến đi đầy thử thách này.

Chuyến do thám kéo dài bốn mươi ngày

Mười hai thám tử đi khắp xứ Ca-na-an trong bốn mươi ngày. Họ quan sát kỹ vùng đất, các thành trì, dân cư, cây cối và mùa màng theo đúng lời Môi-se dặn dò.

Trong hành trình ấy, Ca-lép cảm nhận rằng nhiều người trong đoàn bắt đầu nản lòng trước những gì họ nhìn thấy. Ông âm thầm tách đoàn để đến Hếp-rôn cầu nguyện tại hang Mạc-bê-la, nơi chôn cất các tổ phụ Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp, xin Đức Chúa Trời ban cho mình sức mạnh để đứng vững trước áp lực của số đông.

Đúng như Môi-se yêu cầu, họ mang về hoa quả của xứ. Chùm nho lớn đến nỗi phải có tám người cùng khiêng trên một cây đòn. Ngoài ra còn có trái lựu và trái vả rất lớn. Giô-suê và Ca-lép không tham gia khiêng các loại trái này vì họ lo ngại rằng những người khác sẽ lợi dụng kích thước bất thường của hoa quả để khiến dân sự sợ hãi, thay vì thấy đó là bằng chứng về sự màu mỡ của Đất Hứa.

Báo cáo đầy sợ hãi

Sau bốn mươi ngày, các thám tử trở về trại quân Y-sơ-ra-ên.

Họ đều đồng ý rằng Ca-na-an thật sự là vùng đất "đượm sữa và mật", vô cùng phì nhiêu. Nhưng rồi mười người trong số họ tiếp tục đưa ra một kết luận đầy bi quan: dân cư ở đó rất hùng mạnh, các thành đều kiên cố, và đặc biệt có những người khổng lồ thuộc dòng dõi A-na-kim. Họ thú nhận rằng trước mặt những người ấy, họ cảm thấy mình chỉ như những con châu chấu nhỏ bé.

Lời báo cáo ấy lập tức gieo nỗi kinh hoàng vào lòng toàn dân. Tiếng khóc than vang lên khắp doanh trại. Dân chúng trách móc Môi-se và A-rôn, than rằng thà chết tại Ai Cập hoặc trong đồng vắng còn hơn phải chết dưới gươm giáo tại Ca-na-an. Họ còn đề nghị lập một lãnh đạo khác để đưa họ quay trở lại Ai Cập, nơi họ từng làm nô lệ.

Điều đáng buồn là họ không còn nhìn vào lời hứa của Đức Chúa Trời nữa, mà chỉ nhìn vào những khó khăn trước mắt.

Tiếng nói của đức tin

Trong lúc cả dân sự hoảng loạn, Môi-se và A-rôn sấp mình xuống trước mặt Đức Chúa Trời. Giô-suê và Ca-lép xé áo để bày tỏ sự đau buồn trước thái độ vô tín của dân chúng.

Hai người mạnh mẽ tuyên bố:

"Xứ mà chúng tôi đã đi do thám là một xứ rất tốt đẹp. Nếu Đức Giê-hô-va đẹp lòng chúng ta, Ngài sẽ đem chúng ta vào xứ ấy và ban cho chúng ta. Chỉ đừng phản nghịch Đức Giê-hô-va, cũng đừng sợ dân trong xứ, vì họ sẽ trở thành bánh cho chúng ta. Sự che chở của họ đã rời khỏi họ rồi, còn Đức Giê-hô-va ở cùng chúng ta."

Đối với Giô-suê và Ca-lép, vấn đề không phải là dân Ca-na-an mạnh hay yếu, mà là Đức Chúa Trời có ở cùng dân Ngài hay không. Đức tin của họ đặt trên Đấng đã hứa, chứ không đặt trên hoàn cảnh.

Đáng tiếc, dân chúng không chịu nghe. Họ còn định ném đá Giô-suê và Ca-lép. Chính lúc ấy, vinh quang của Đức Chúa Trời hiện ra tại Đền Tạm.

Hình phạt của Đức Chúa Trời

Đức Chúa Trời bày tỏ sự giận dữ vì dân sự liên tục không tin cậy Ngài dù đã chứng kiến biết bao phép lạ. Ngài tuyên bố sẽ tiêu diệt dân tộc này và lập một dân mới từ Môi-se.

Nhưng Môi-se lại một lần nữa đứng ra cầu thay. Ông khẩn cầu Đức Chúa Trời thương xót và nhắc rằng nếu dân Y-sơ-ra-ên bị tiêu diệt ngay lúc này, các dân tộc khác sẽ cho rằng Đức Chúa Trời không đủ quyền năng để đưa dân Ngài vào Đất Hứa. Ông cũng cầu xin dựa trên mười ba thuộc tính thương xót mà Đức Chúa Trời đã bày tỏ sau sự kiện bò vàng.

Đức Chúa Trời tha thứ cho dân, nhưng hậu quả của sự vô tín vẫn phải gánh chịu.

Ngài phán rằng toàn bộ thế hệ trưởng thành từ hai mươi tuổi trở lên sẽ không được bước vào Đất Hứa, ngoại trừ Giô-suê và Ca-lép. Dân Y-sơ-ra-ên sẽ lang thang trong đồng vắng bốn mươi năm – tương ứng với bốn mươi ngày do thám – cho đến khi cả thế hệ vô tín qua đời. Chính những người con mà cha mẹ lo sợ sẽ bị giết lại là những người được bước vào Ca-na-an.

Mười thám tử đã gieo rắc sự sợ hãi cũng chịu hình phạt ngay lập tức. Họ chết bởi một tai vạ từ Đức Chúa Trời. Theo truyền thống Do Thái, hình phạt bắt đầu từ chính lưỡi của họ, bởi tội lỗi của họ khởi đầu từ lời nói xấu về vùng đất mà Đức Chúa Trời đã ban.

Nỗ lực sai thời điểm

Sau khi nghe bản án, một số người hối hận và quyết định tự ý tiến đánh Ca-na-an để sửa chữa sai lầm.

Nhưng Môi-se cảnh báo rằng Đức Chúa Trời không còn ở cùng họ trong cuộc tấn công này. Họ vẫn cố chấp tiến lên, trong khi Môi-se và Hòm Giao Ước vẫn ở lại trong trại.

Kết quả là quân A-ma-léc và người Ca-na-an đánh bại họ hoàn toàn. Điều này cho thấy sự vâng lời quan trọng không kém lòng nhiệt thành. Làm điều đúng nhưng không đúng thời điểm và không theo ý muốn Đức Chúa Trời vẫn dẫn đến thất bại.

Sai lầm thật sự của các thám tử

Thoạt nhìn, các thám tử dường như chỉ báo cáo trung thực những gì họ quan sát được. Tuy nhiên, sai lầm của họ không nằm ở việc mô tả thực tế, mà ở chỗ họ tự ý kết luận rằng dân Y-sơ-ra-ên không thể chiếm được xứ.

Môi-se chỉ yêu cầu họ thu thập thông tin về vùng đất và cư dân, chứ không giao cho họ quyền quyết định liệu lời hứa của Đức Chúa Trời có thể thực hiện được hay không.

Họ đã để nỗi sợ hãi lấn át đức tin, biến những dữ kiện khách quan thành kết luận đầy tuyệt vọng. Họ nhìn hoàn cảnh lớn hơn Đức Chúa Trời.

Các giáo sư Do Thái theo truyền thống Hasid giải thích rằng mỗi người tin Chúa đều giống như một "thám tử" trong cuộc sống. Chúng ta luôn đối diện với những khó khăn và thử thách, nhưng không được trở thành những người gieo rắc sự bi quan. Khi Đức Chúa Trời ở cùng, điều tưởng như không thể vẫn có thể trở thành hiện thực.

Động cơ tốt nhưng nhận định sai

Rabbi Schneur Zalman của Liadi đưa ra một góc nhìn rất sâu sắc về động cơ của các thám tử. Theo ông, họ không hẳn là những người ác.

Trong đồng vắng, dân Y-sơ-ra-ên sống hoàn toàn nhờ phép lạ: ma-na từ trời, nước từ vầng đá và sự hiện diện hữu hình của Đức Chúa Trời trong Đền Tạm. Cuộc sống tập trung vào việc thờ phượng và học biết Đức Chúa Trời.

Các thám tử lo rằng nếu bước vào Đất Hứa, dân sự sẽ phải cày cấy, gieo trồng, xây dựng và đối diện với những công việc đời thường. Họ sợ rằng đời sống thuộc linh sẽ suy giảm khi con người phải lao động giữa thế gian.

Nhưng họ đã hiểu sai mục đích của Đức Chúa Trời. Ý muốn của Ngài không phải là để con người trốn khỏi thế giới vật chất nhằm giữ sự thánh khiết, mà là bước vào thế giới ấy, sống giữa đời thường và biến nó thành nơi bày tỏ sự hiện diện của Đức Chúa Trời. Chính trong công việc, gia đình, xã hội và trách nhiệm hằng ngày mà con người học cách vâng phục và làm vinh hiển Đức Chúa Trời.

Đêm khóc than và ngày 9 tháng Av

Kinh Thánh ghi rằng: "Đêm ấy cả dân sự đều khóc."

Theo truyền thống Do Thái, đó chính là đêm mồng 9 tháng Av (Tisha B'Av), ngày mà nhiều thế kỷ sau cả Đền Thờ thứ nhất và Đền Thờ thứ hai tại Giê-ru-sa-lem đều bị phá hủy. Vì dân Y-sơ-ra-ên đã khóc vô cớ vì sự vô tín, Đức Chúa Trời phán: "Các ngươi đã khóc vô cớ trong đêm này; Ta sẽ khiến ngày này trở thành ngày khóc than thật sự cho nhiều thế hệ."

Trong suốt bốn mươi năm lang thang trong đồng vắng, theo truyền thống Do Thái, cứ đến ngày 9 tháng Av, những người thuộc thế hệ bị đoán phạt sẽ đào huyệt và nằm ngủ trong đó, vì biết rằng những ai đến tuổi sáu mươi sẽ không thức dậy vào sáng hôm sau.

Đến năm thứ bốn mươi, họ vẫn đào huyệt như thường lệ, nhưng sáng hôm sau không ai chết. Nghĩ rằng mình tính nhầm ngày, họ tiếp tục làm như vậy nhiều đêm liên tiếp. Mãi đến đêm rằm tháng Av (15 Av), khi trăng tròn xuất hiện, họ mới biết rằng bản án đã chấm dứt. Ngày ấy trở thành một trong những ngày vui nhất trong lịch Do Thái, chỉ đứng sau Ngày Chuộc Tội (Yom Kippur).

Bài học thuộc linh

Câu chuyện mười hai thám tử là lời cảnh tỉnh cho mọi thế hệ. Đức Chúa Trời không khiển trách họ vì nhìn thấy những khó khăn thật sự, nhưng vì họ để nỗi sợ lớn hơn lời hứa của Ngài. Chỉ có Giô-suê và Ca-lép nhìn hoàn cảnh bằng con mắt đức tin, tin rằng khi Đức Chúa Trời đã hứa thì Ngài cũng sẽ ban năng lực để thực hiện.

Đức tin không phủ nhận thực tế, nhưng đặt thực tế dưới quyền tể trị của Đức Chúa Trời. Người có đức tin không phải là người không thấy những "người khổng lồ", mà là người biết rằng Đức Chúa Trời còn lớn hơn mọi "người khổng lồ". Chính vì vậy, thế hệ bước vào Đất Hứa không phải là thế hệ mạnh nhất, mà là thế hệ biết tin cậy và vâng lời Đức Chúa Trời.

Mục vụ Do Thái.

#mucvudothai

#hoithanhloisusongvietnam

#ngaynaytronglichsu